Pomnik upamiętniający walki z 1944 roku

Zawadka jest malowniczo położoną wsią na stokach Kotunia, jej nazwa oznacza miejsce trudno dostępne lub przeszkodę. Zawadka jest najmłodszą wsią Gminy Tokarnia, o której pierwsza wzmianka pochodzi z 1675 r. Do 1773 r. wieś należała do starostwa lanckorońskiego, a jej mieszkańcy trudnili się hodowlą była i wypalaniem węgla drzewnego. Po rozbiorach Austriacy połączyli ją z sąsiednią Więciórką, wraz z którą należała do parafii w Trzebuni do 1849 r.  Od końca XVIII w. wraz z sąsiednimi miejscowościami przechodziła kolejno w ręce rodu Montleart, a następnie Lubomirskich. 25 grudnia 1936 r. Zawadka została dołączona do nowo powstałej parafii w Krzczonowie. 

 

W czasie okupacji niemieckiej w Zawadce  prężnie działała komórka ZWZ – AK. Swoje kryjówki miały tu liczne oddziały partyzanckie AK, OW PPS, AL i radzieckie. O świcie 29 listopada 1944 r. kwaterujące tu oddziały AK „Żelbet”, „Odwet”, „Wicher”, „Dąb” i OW PPS Zamka zostały zaskoczone przez obławę niemiecką. Rozpętała się kilkugodzinna walka, przeciw 3 tysięcznym oddziałom hitlerowskim stanęło 300 słabo uzbrojonych partyzantów. Niemcy atakowali z trzech stron: od Pcimia, Krzczonowa i Tokarni. Jednak nikła znajomość terenu przez Niemców i gęsta mgła były po stronie partyzantów, którzy wycofywali się w kierunku Trzebuni, mijając bokiem napotkane oddziały niemieckie. Tymczasem hitlerowcy natknęli się na silny ogień i przekonani, że to partyzanci,  walczyli ze sobą przez ponad godzinę w gęstej mgle.  

 W bitwie zginęło 8 partyzantów i 7 osób cywilnych, 6 partyzantów i kilkunastu cywili odniosło rany. Spłonęło wiele gospodarstw. Straty niemieckie były natomiast o wiele większe, zginęło 51 hitlerowców, a wielu zostało rannych. Mszcząc się Niemcy dokonali  pacyfikacji wsi 4 grudnia 1944 r. paląc resztę domów (ogółem 60), bezbronna ludność cywilna zapłaciła ogromną cenę za to, że Zawadka stała się bazą partyzancką.

W 1946 r. Zawadka została odznaczona Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy, a w 1964 r. odsłonięto obelisk upamiętniający wydarzenia sprzed 20 lat. Obecnie na tym miejscu stoi całkowicie przebudowany pomnik z 2004 r., gdzie co roku na przełomie września i października odbywa się uroczysta msza św. z udziałem kombatantów. 

Warto zobaczyć:

 Pomnik upamiętniający walki z 1944 r. i pacyfikację wsi przez hitlerowców.

 Kapliczkę na Jaworzynach z 1869 r. oraz kapliczkę na osiedlu Kotarby z 1867 r.

 Zabytkowy krzyż na osiedlu Oleksy z 1889 r., do którego można dojść „ścieżką Kardynała Wojtyły – św. Jana Pawła II”, który to w 1976 r. wraz z ks. Harbutem, proboszczem Krzczonowa odwiedził chorą mieszkankę osiedla Oleksy, wędrując ok. 3 km od centrum Zawadki. 

 Kapliczkę na roli Mosny z 1940 r. jak również krzyż nad rolą Tajsy ustawiony w miejscu zamordowania przez Niemców  mieszkańców Zawadki w 1944 r.

 Pole sportowo – biwakowe (utworzenie  na przełomie 1981/82 r.) zlokalizowane na osiedlu Tajsy, ok. 350 m od centrum